Agnieszka Tomaszczuk-Rosołowska i Zbigniew Tomaszczuk

sacrum – profanum (2004-07)

Czwartek 13 III Zamek Książąt Pomorskich, Galeria Świętoborzyców, Korsarzy 34 wernisaż godzina 19:00

Agnieszka Tomaszczuk-Rosołowska (ur. 1977) – etnolog i antropolog kultury. Współautorka wystaw fotograficznych o roku obrzędowym i warszawskich kapliczkach. Autorka publikacji z zakresu tradycji polskiej i kultury współczesnej (Kultura Popularna, Kwartalnik Fotografia, Twarze, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa).

Zbigniew Tomaszczuk (ur. 1949). Członek Związku Polskich Artystów Fotografików. Ukończył Wyższe Studium Fotografii w Warszawie i Wydział Komunikacji Multimedialnej na ASP w Poznaniu, gdzie uzyskał również doktorat w zakresie sztuki (fotografii). Zajmuje się historią, teorią i estetyką fotografii. Autor książek:  Łowcy obrazów. Szkice z historii fotografii (1998), Świadomość kadru. Szkice z estetyki fotografii (2002), Odwzajemnione spojrzenie. O fotografii otworkowej (2004). Autor wielu wystaw w kraju i zagranicą. W latach 2000-2003 redaktor naczelny Kwartalnika Fotografia. Od  2006 roku redaktor naczelny  naukowo-artystycznego pisma o fotografii  Camera obscura.

Prace w zbiorach: Muzeum Narodowego Wrocław, Muzeum Sztuki Współczesnej Łódź, Muzeum Historii Fotografii Kraków, Centrum Sztuki Współczesnej Warszawa, Fundacji Turleja Kraków, Książnicy Pomorskiej Szczecin, Musee de l'Elisee Lozanna.

Kapliczki warszawskie, zwykle znajdujące się w otoczeniu odrapanych kamienic, o które nikt się nie troszczy, są często jedynym oświetlonym, mniej lub bardziej zadbanym punktem małego, brudnego podwórka. Są jak światełka w ciemności, może właśnie przez nie sacrum zagląda w naszą rzeczywistość? Wokół nich toczy się zwyczajne życie. Bawią się dzieci, parkują samochody, wyleguje się kot, gospodyni suszy pranie. Sąsiadki plotkują na ławeczce pod kapliczką, ktoś przysiądzie, żeby odpocząć, może się pomodli, zamyśli. Ktoś przechodzi obok kapliczki wynosząc śmieci do cuchnącego kontenera, który mimo iż to nie przystoi, sąsiaduje ze świętością. Kapliczki są niemymi świadkami codziennych zdarzeń, trwają narażone na kaprysy pogody i zniszczenia powodowane przez czas.

Sacrum i profanum przenikają się wzajemnie. W widoku anteny satelitarnej kontrastującej z aureolą świętej figury, w porzuconych starych meblach i trójkątnym daszku kapliczki, w krzykliwym billboardzie i świętych obrazkach. Majestat towarzyszący sacrum miesza się z krzykami dzieci grających w piłkę. Szarość podwórka rozjaśnia jaskrawo-niebieska farba pokrywająca kapliczkę, czasem też ścianę wokół niej. Niebieski kolor – jak fragment nieba, jak wycinek innej rzeczywistości.
Ktoś dba o te okruchy świętości wrzucone w świecki świat. Kapliczki zwykle są okresowo odnawiane. Ktoś zapala światło w kapliczce, zmienia kwiaty, zimą stawia choinkę z światełkami, zdarza się, że wiosną u podnóża kapliczki pojawi się koszyczek ze święconką, jesienią płoną znicze. Kapliczki żyją swoim życiem. Dla niektórych są tylko stałym elementem podwórka, dla innych mogą stanowić przestrzeń świętą, dzięki której obecność Boga staje się bardziej namacalna.
Agnieszka Tomaszczuk-Rosołowska